De doelgroep in beeld
Op de foto staat een bemanning aangetreden langs de reling van een marineschip. Dat is de doelgroep waarvoor de kalenderplaten in de oorlogsjaren werden verspreid: overwegend jonge mannen, maanden van huis, in een omgeving zonder veel persoonlijke ruimte. Het schip op deze foto is van later datum, maar het beeld is hetzelfde gebleven.
Hoe ze aan boord kwamen
Kalenders werden door bedrijven gratis verspreid, tijdschriften gingen mee in de post en het leger zelf gaf bladen uit waarin pin-ups stonden. Aan boord werden ze uitgeknipt en opgeprikt in kooien, kombuizen en machinekamers, op elke plek waar een stukje wand vrij was.
Yank en Stars and Stripes
Het Amerikaanse legerblad Yank publiceerde wekelijks een pin-uppagina, meestal een foto van een actrice. Stars and Stripes deed iets vergelijkbaars. Dat gaf het genre een officiële status: het was geen smokkelwaar maar onderdeel van wat het leger zelf uitgaf.
De grenzen
Wat kon, hing af van de commandant en van de zichtbaarheid. In gemeenschappelijke ruimtes werd strenger opgetreden dan in een eigen kooi, en bij bezoek van hogere officieren of pers verdwenen de platen tijdelijk. Naaktheid was overal uitgesloten.
Wat het betekende
Historici beschrijven de pin-up aan boord vooral als een verwijzing naar thuis: de wereld waarvoor gevochten werd, in een beeld dat iedereen begreep. Dat is ook waarom veel toestellen en schepen de naam van een echte vrouw droegen, met haar portret ernaast geschilderd.
Na de oorlog
Met de demobilisatie verdwenen de platen uit de schepen, en in de decennia daarna veranderden de opvattingen. Wat in 1944 als moraalsteun werd verstrekt, geldt tegenwoordig in vrijwel elke krijgsmacht als ongepast op de werkplek.
Wat er bewaard is
De beelden zelf zijn massaal bewaard gebleven in bladen en kalenders. Van het gebruik aan boord bestaan vooral foto's van legerfotografen, waarop de uitgeknipte platen aan de wanden te zien zijn. Die foto's zijn als overheidswerk vrij te gebruiken.
Wat historici erover schrijven
In studies over de oorlogsjaren wordt de pin-up beschreven als onderdeel van de thuisfrontpropaganda: een herinnering aan waarvoor gevochten werd, verspreid via officiële kanalen. Tegelijk waren het beelden die door de mannen zelf werden uitgeknipt en opgehangen, en dat maakt ze ook tot persoonlijke bezittingen in een omgeving waarin bijna niets persoonlijk was.
Kooien en kastjes
Aan boord had een matroos weinig eigen ruimte: een kooi, een kastje en de binnenkant van een deurtje. Precies daar hingen de uitgeknipte platen, samen met foto's van thuis. Op foto's uit die tijd is dat goed te zien, en het verklaart waarom het formaat van tijdschriftpagina's zo goed uitkwam: het paste op de plek die er was.