Drukwerk als drager
De illustratie hierboven komt uit dezelfde wereld als de pin-up: bladen en kalenders uit de jaren veertig, vol getekende scènes uit het dagelijks leven. Het genre bestond bij gratie van die drukpersen. Zonder de kalenderuitgevers en de tijdschriften was er geen markt en dus geen werk.
De bedrijfskalender
Uitgevers als Brown en Bigelow verkochten kalenders aan bedrijven, die ze met hun eigen naam erop weggaven aan klanten. Een garage, een graanhandel of een verzekeringskantoor deelde ze uit, en zo hingen dezelfde platen in het hele land. De oplages liepen in de miljoenen.
Tijdschriften
Esquire maakte de pin-up salonfähig met de Petty Girl en later de Varga Girl, als uitvouwbare pagina in het blad. Goedkopere bladen als Wink en Titter volgden met eigen omslagen. Het verschil zat in het papier, de druk en de prijs, niet in het genre.
Legerbladen
Yank, het weekblad van het Amerikaanse leger, had een vaste pin-uppagina. Dat maakte het beeld tot officieel verspreid materiaal en zorgde ervoor dat het overal terechtkwam waar troepen zaten, van Normandië tot de Stille Oceaan.
Wat er van bewaard bleef
Kalenderbladen werden na afloop van de maand of het jaar weggegooid, dus complete kalenders zijn schaars. Losse bladen, tijdschriften en zogenoemde salesman samples, kleine voorbeeldkalenders voor vertegenwoordigers, duiken nog geregeld op.
De prijs van drukwerk
Een los kalenderblad in redelijke staat kost tegenwoordig enkele tientjes; complete kalenders, mutoscoopkaarten en zeldzame tijdschriftnummers lopen op tot honderden euro's. De originele schilderijen zijn een aparte markt met heel andere bedragen.
Waarom dit ertoe doet
Wie iets koopt, koopt vrijwel altijd drukwerk en geen schilderij. Weten hoe dat drukwerk werd gemaakt en verspreid, is dus de basis om te beoordelen of iets uit de tijd zelf komt of een latere reproductie is.
Mutoscoopkaarten
Naast kalenders en bladen bestonden er kleine kaarten uit muntautomaten, de zogenoemde mutoscoopkaarten. Voor een cent kreeg u er een uit de machine, vaak met dezelfde illustraties in klein formaat. Ze zijn nu gewild bij verzamelaars omdat ze goedkoop te vinden zijn en de complete series een overzicht van het genre geven.
De oplages
De grote kalenderuitgevers drukten jaarlijks miljoenen exemplaren, verspreid over duizenden bedrijven die er hun eigen naam op lieten zetten. Dat verklaart waarom hetzelfde beeld in tientallen varianten opduikt, telkens met een andere garage of graanhandel eronder. Voor verzamelaars is die bedrijfsnaam soms interessanter dan de plaat zelf, zeker als het om een lokaal bedrijf gaat.