EditieNº MMXXVI · 2026
Onafhankelijke uitgavedinsdag 8 september 2026

Kalenderkunst, neuskunst en de vrouwen op de kluisdeur
Verzamelen en nu

Pin-up vandaag

De stijl leeft voort in rockabilly, tatoeages, reclame en fotografie. Wat er van het origineel over is, en hoe er nu naar het genre wordt gekeken.

Pin-up van een vrouw in blauw matrozenpak met een golfclub
Foto: Gil Elvgren — aangeboden als publiek domein · freeclassicimages.com

Een stijl die bleef

De vrouw op deze afbeelding staat in een blauw matrozenpak met een golfclub in de hand: het soort verkleedpartij dat in de jaren vijftig gewoon was in kalenderwerk. Diezelfde beeldtaal wordt vandaag nog steeds gebruikt, meestal bewust als citaat.

Rockabilly en vintage

In de rockabilly- en vintagescene is de pin-up een vast onderdeel van kleding, kapsel en fotografie: rode lippen, wikkeljurken, bandana's en gestileerde poses. Het is een subcultuur met eigen evenementen en fotografen, en die verwijst rechtstreeks naar het drukwerk van zeventig jaar geleden.

Tatoeages

De klassieke pin-up is een van de vaste motieven in de oude scheepvaart- en militaire tatoeagestijl, met dikke lijnen en beperkte kleuren. Ook daar komen de composities vaak letterlijk uit kalenders en van neuskunst.

Reclame en verpakking

Merken die naar de jaren vijftig willen verwijzen, gebruiken de stijl om nostalgie op te roepen: bierlabels, kapperszaken, garages, festivalposters. Het werkt omdat vrijwel iedereen het beeld herkent zonder de bron te kennen.

Fotografie

Pin-upfotografie is een eigen tak geworden, waarbij fotografen de klassieke composities naspelen met licht, kleding en decor uit die tijd. In tegenstelling tot het origineel wordt het nu vaak door en voor vrouwen zelf gemaakt, wat de betekenis van het genre verschuift.

De discussie

Over die betekenis wordt verschillend gedacht: het is nostalgie en ambacht, maar ook beeldvorming uit een tijd met andere verhoudingen. Musea en verzamelaars tonen het materiaal daarom meestal met context erbij, in plaats van als losse decoratie.

Wat er van het origineel over is

De schilderijen zelf hangen bij verzamelaars en in enkele musea, en het drukwerk circuleert op beurzen en veilingen. Voor de meeste mensen leeft het genre vooral voort als stijl: een manier van poseren, kleuren en vormgeven die u herkent zodra u hem ziet.

Van kalender naar kleding

De grootste zichtbare erfenis zit tegenwoordig in kleding en kapsels: wikkeljurken, hooggetailleerde broeken, victory rolls en rode lippenstift. Die stijl wordt gedragen door mensen die de originele kalenders nooit hebben gezien, en dat maakt duidelijk hoe zelfstandig een beeldtaal kan worden ten opzichte van zijn oorsprong.

Kritiek en herwaardering

Het genre wordt tegelijk bekritiseerd en herwaardeerd: kritiek op het vrouwbeeld uit die tijd, waardering voor het ambacht en voor de rol die het speelde in de populaire cultuur. Beide kanten komen terug in tentoonstellingen en in publicaties, en dat is waarschijnlijk ook de enige eerlijke manier om ernaar te kijken: als knap gemaakte reclame uit een periode met andere verhoudingen.

Veelgestelde vragen

Nee. Pin-up leunt op de composities, kleding en humor van de jaren veertig en vijftig; glamourfotografie is een bredere, modernere categorie.
Omdat hij herkenbaar, ambachtelijk en tijdgebonden is. Wie ernaar verwijst, roept in één beeld een heel decennium op.
Ja, door illustratoren die bewust de oude techniek volgen, vaak in opdracht voor posters, platenhoezen en tatoeageontwerpen.
In tatoeages, op festival- en concertposters, in de vintagemode en op verpakkingen van producten die naar de jaren vijftig verwijzen.