Het recept in één beeld
Op de afbeelding hierboven staat een vrouw bij een paspop en een geopende koffer, half aangekleed, betrapt tijdens het passen. Dat is het recept van de klassieke pin-up: geen pose maar een moment, een situatie die net misgaat, en een blik die de kijker erbij betrekt. De vrouw is verrast, niet uitdagend, en juist die verrassing was het handelsmerk van het genre.
Waar de naam vandaan komt
Pin-up betekent letterlijk: iets om op te prikken. Het gaat om beeld dat bedoeld was om aan een muur te hangen, meestal uit een kalender of een tijdschrift. Bedrijven gaven ze weg als reclame, en ze belandden in werkplaatsen, garages, barakken en kantines.
Geschilderd, niet gefotografeerd
De klassieke pin-up is olieverf of gouache op paneel, geschilderd door een illustrator in opdracht van een kalenderuitgever. Fotografie kwam er pas later bij. Dat verklaart de kleuren, de rekbaarheid van de anatomie en de kleine details die in een foto nooit zo zouden uitvallen: een strik die precies losschiet, een rok die net opwaait.
Wat het niet is
Pin-up is geen erotiek in de moderne zin. De regels waren streng, opgelegd door de opdrachtgevers en door de postwetgeving: niets wat als obsceen kon gelden mocht per post verstuurd worden. Wat overbleef was suggestie, humor en een zorgvuldig uitgerekende hoeveelheid huid.
De hoogtijdagen
Het genre bloeide tussen ruwweg 1935 en 1960, met de oorlogsjaren als hoogtepunt. Daarna namen fotografie en andere tijdschriften het over en verdwenen de geschilderde kalenders langzaam uit het straatbeeld.
Waarom het bleef
De beelden zijn technisch knap, herkenbaar en onlosmakelijk verbonden met een periode. Ze duiken op in films, op tatoeages, op motorkappen en in reclame die naar de jaren vijftig verwijst. Wie de originelen kent, ziet de citaten overal terug.
Deze site
Op de volgende pagina's staan de makers, de manier waarop zij werkten, de rol van de oorlogsjaren en de vraag hoe u origineel materiaal herkent. De beelden komen uit vrij beschikbare verzamelingen; bij elk beeld staat de bron vermeld.
De vaste ingrediënten
Kijk naar tien kalenderplaten uit die tijd en u ziet telkens dezelfde onderdelen terugkomen: een alledaagse handeling, een obstakel dat het misgaan veroorzaakt, een kledingstuk dat meewerkt, en oogcontact met de kijker. Daarnaast een effen achtergrond in een heldere kleur, zodat de figuur op een kalenderblad van vier meter afstand nog leesbaar bleef. Die opbouw is geen toeval maar vakwerk: het beeld moest in één oogopslag werken, tussen de gereedschapskasten van een garage.
Waar u het tegenkomt
In musea hangt het zelden, maar op beurzen, in veilingcatalogi en in vintagewinkels is het gewoon te vinden. Daarnaast leeft de stijl door in tatoeages, op festivalposters en in reclame die naar de jaren vijftig verwijst.